Higiena psychiczna w życu rodzinnym.

Pojęcie higieny psychicznej w życiu rodzinnym traktuje o tym, czy ktoś w swoim domu dobrze się czuje, czy nie chce z niego uciekać. Czy dobrze się w nim odpoczywa, czy domownicy mają dobre samopoczucie, czy panuje tam dobra atmosfera.

Na higienę psychiczną życia rodzinnego wpływają różne czynniki, między innymi:

  • czy w domu panuje porządek (czy raczej bałagan)
  • jakie jest fizyczne i psychiczne samopoczucie wszystkich domowników (gdy chorujemy, sytuacja bywa trudna)
  • czy są między domownikami jakieś konflikty

Sztuka polega na tym, by pomimo tych wszystkich czynników, świadomie troszczyć się o to, by w domu dobrze się czuć.

Zadanie: Ćwiczenie na świadomość atmosfery, jaka panuje w naszym domu.

Niech każdy ze współmałżonków spróbuje na kartce określić atmosferę w naszym domu, wg podanego klucza:

  1. Dzisiejsza atmosfera: jakim kolorem mogę ją określić? (z uzasadnieniem co ten kolor oznacza)
    Przykład: pomarańczowy, bo: byliśmy na jesiennym spacerze, ostro pokłóciłam się z synem, w relacji z mężem było trochę melancholii, a z dziećmi iskrzących emocji
  2. Atmosfera wczorajszego dnia: jakim przedmiotem mogę ją określić? (z uzasadnieniem)
    Przykład: karton, bo: wczoraj cały dzień organizowaliśmy przeprowadzkę, pakowaliśmy, robiliśmy inwentaryzację
  3. Atmosfera przedwczorajszego dnia: słowami której piosenki mogę ją określić?
    Przykład: „My Cyganie”, bo: odwiedzaliśmy różnych członków rodziny, po czym wsiedliśmy w samochód i pół dnia spędziliśmy w drodze do Wrocławia.

Ćwiczenie to ma na celu zastanowienie się co rzeczywiście składa się na nasz dzień? Jaką jedną rzecz możemy z niego wyciągnąć i jak ją nazwiemy? Czy nasze odpowiedzi mają element wspólny?

Okazuje się, że na to, co przeżywamy, jaka w naszym domu jest atmosfera, ma wpływ wiele, z pozoru błahych czynników. Drobne wydarzenia, wymiany zdań, zadania do wykonania, obowiązki, spotkania, nasze samopoczucie mogą wpłynąć na to, jak postrzegamy nasz cały dzień i wspólne przebywanie w domu. Musimy mieć świadomość, że możemy (i powinniśmy) budować atmosferę naszego domu. Warto zdecydować, że pomimo tego, co przeżywamy (trudności poza domem, często np. w pracy), w domu powinna być stabilność, abyśmy mogli się w naszym domu dobrze czuć i odpoczywać w swoim towarzystwie.

Ważnym przedmiotem samoświadomości może być symboliczne lustro w przedpokoju. Wchodząc do domu warto w nie spojrzeć i zadać sobie pytanie: jaki wróciłem do domu? Co świadomie chcę zostawić za progiem, a co chcę wnieść ze sobą do domu? Czy moi bliscy muszą cierpieć z powodu tego, co ze sobą przynoszę?

Nieświadome rzeczy mocno na nas oddziałują. Wiedząc o tym, możemy łatwiej mieć nad nimi kontrolę i zdecydować, by zostawiać np. rozmowę o przeżywanych trudnościach na czas po kolacji, gdy dzieci pójdą już spać, przy herbacie, na spokojnie.

Pytania i zadania do dialogu małżeńskiego.

  1. Znaczenie snu.

Nasz centralny układ nerwowy potrzebuje odpoczynku. Bez odpowiedniej jego dawki jesteśmy rozdrażnieni i trudno funkcjonujemy. Głęboki sen jest twórczy i kreatywny. Warto zwrócić uwagę na to, że w Biblii Bóg po raz pierwszy pogrążył człowieka we śnie po to, by stworzyć Ewę.

  • Jak rozpoczynam mój dzień? Ile śpię? O której godzinie chodzę spać? Jaka jest ilość i jakość mojego snu? W jakim stanie się budzę? Czy mamy swoje wieczorne rytuały? Czy uczymy nasze dzieci rytuałów? Czy razem gasimy światło? Czy mamy wieczorem swój wspólny rytualny czas, gdy już dzieci pójdą spać?
  1. Cisza w domu.
  • Jaki dźwięk ma nasz dom? Czy jest w nim krzyk? Czy dajemy się wciągnąć w krzyk naszych dzieci? Jaka atmosfera zostaje po krzyku? (głucha cisza…) Czy dźwięk naszego domu, jego codzienny gwar, ruch, toczące się życie jest dla nas źródłem radości czy zmęczenia? Czy dźwięk naszego domu jest przyjemny, czy irytujący?
  1. Posiłki.
  • Czy dbamy o to, by spędzić przy wspólnym stole przynajmniej jeden rodzinny posiłek w ciągu dnia? Jaka atmosfera panuje przy naszym stole?
  1. Świat zewnętrzny a nasz dom.
  • Jaki wracam do domu i z czym przychodzę? Czy jestem odprężony/wkurzony/zestresowany/spóźniony? Uświadomienie sobie tego pomaga nad tym zapanować i podjąć decyzję (!) co chcę z tym zrobić. Można zachować rozmowę o przeżywanych przez nas trudnościach na czas wspólnego bycia we dwoje, wybrać odpowiedni moment zdjęcia z siebie przeżywanego ciężaru, zamiast wyrzucania go z siebie od progu.

Zadanie w małżeństwie: Opisz na kartce swój kąt w domu, w którym najlepiej się czujesz. Miejsce które jest Twoim terytorium i azylem. Opisz tak samo kąt swojego współmałżonka. Porównajcie potem czy Wasze odpowiedzi są zgodne?

  1. Swój kąt.
  • Czy w naszym domu każdy z domowników ma prawo do „swojego miejsca”, w którym dobrze się czuje i odpoczywa? Czy znam takie miejsce innych członków rodziny? Czy je szanuję? Czy daję swojemu dziecku przestrzeń intymności?

Artykuł powstał na podstawie konferencji/warsztatu o. Wojciecha Bartnickiego SSCC przygotowanej na podstawie książki psycholog Elżbiety Sujak pt. "Rozważania o ludzkim rozwoju". Spotkanie KANY z dnia 14.11.2015 r.